lukasz.proszek.info

Powrót do listy plików
Uwaga, materiał wygenerowany półautomatem ze źródła TeXowego. Może brakować paru symboli matematycznych (pierwiastek, tangens, plus/minus). Jeżeli chcesz mieć pewność, że czytasz poprawną wersję - ściągnij PDFa. Jeżeli zauważyłeś błąd wyślij zgłoszenie na maila

Metodyka Nauczania Fizyki -- Egzamin

Łukasz Proszek i Piotr Kiebasiński

1  pojęcia podstawowe

  1. EDUKACJA -- wychowanie i wykształcenie
  2. PEDAGOGIKA -- wiedza teoretyczna i praktyczna dotycząca wychowania i nauczania
  3. DYDAKTYKA -- dział pedagogiki o nauczainu i uczeniu się
  4. METODYKA -- zbiór zasad i sposobów postępowania dotyczących nauczania jakiegoś przedmiotu oraz sposobów weryfikacji osiągnięć -- sprawdzania i oceniania

2  Co kształtuje cele nauczania. Co znaczą dla Pani/Pana , w kontekście zmian społeczno--politycznych w Polsce, słowa: ,,Nie dla szkoły lecz dla życia uczymy się''

  1. dominujący kierunek filozoficzny
  2. postrzeganie i ocena warunków społecznych
  3. rozwój nauk wspierających pedagogikę i dydaktykę
  4. warunki cywilizacyjne
non scholae sed vitae discimus -- kładziemy nacisk na kształcenie umiejętności i ich wykorzystywanie w praktyce w zakresie wszystkich przedmiotów. Dbamy o to, by wykorzystywać do tego technologię komputerową. Stosujemy metody aktywne. Szczególnie mocno troszczymy się o bezpieczeństwo dzieci. Staramy się też uwrażliwiać je na potrzeby innych ludzi. Uczymy otwartości i tolerancji (ze strony szkoły podstawowej im. Mikołaja Reja w Rejowcu Fabrycznym). W przeciwieństwie do starego systemu nauczania, gdzie w szkole byliśmy tylko bombardowani wiedzą, bez odniesienia jej do otaczającego nas świata.

3  proszę zdefiniować dwa podstawowe pojęcia filozoficzne

  1. Ontologia -- (metafizyka) -- dział filozofii, który stara się odpowiadać na pytania o to z czego składa się Wszechświat i na jakich zasadach funkcjonuje w sensie najbardziej ogólnym, wychodzącym poza to co da się zbadać metodami nauk przyrodniczych. W zakres problematyki metafizycznej zaliczamy:
    • ontologię
    • zagadnienia wyrastające z dociekań nad poznaniem
    • zagadnienia wyrastające z dociekań nad przyrodą
    • zagadnienia wyrastające z religii i rozważań etycznych
  2. Epistemologia -- teoria poznania -- dział filozofii zajmującu się teorią poznania czyli badający skąd pochodzi, na ile jest wiarygodna i jakie sa granice naszej wiedzy. Jest jednym z najtrudniejszych i najbardziej abstrakcyjnych działów filozofii, ale z drugiej strony ma ona podstawowe znaczenia bo bez skonstruowania wiarygodzniej teroii poznania dzlsze filozofowanie w zasadzie nie ma sensu. Jako odrębny dział filozofii została zapoczątkowana przez Kartezjusza, ale zagadnienia epistemologiczne były uż obecne od zarania dziejów.

4  Proszę podać podstawowe twierdzenia epistemologiczne konstruktywizmu

  1. wiedza jest aktywnie konstruowana przez podmiot poznający
  2. dochodzenie do wiedzy jest procesem adaptacyjnym , w którym następuje organizacja doświadczanego świata

5  Proszę podać podstawowe założenia konstruktywizmu, jako teorii wiedzy i poznania

  1. wiedza nie istnieje poza nami, jest konstruowana wewnętrznie, uwarunkowana społecznie -- subiektywna (determinizm, probabilistyka)
  2. wiedza ma charakter rozwojowy
  3. wiedza jest konstrukcją zbudowaną przez podmiot poznający
  4. wiedza to nie tylko fakty, zasady i teorie wyprowadzone z doświadczenia, lecz także zdolność wykorzystania informacji w racjonalny sposób, to także uczucia, interpertacje zdarzeń i znaczenia zjawisk

6  Co znaczy dla Pani/Pana, że ,,uczeń wiedzę osiąga''? Proszę podać interpretację opierając się na zasadach epistemologicznych konstruktywizmu

,,Im więcej wiem, tym więcej nie wiem. Tego powinna uczyć każda dobra szkoła.'' -- Jurij Łotman

Uczeń uczy się w interakcji z otoczeniem, aktywnie konstruując własną wiedzę, wykorzystując wiedzę już posiadaną. Nie rejeestruje informacji ale buduje struktury wiedzy z dostępnych informacji (Resnick, Klopfer, 1989).

7  Proszę podać trzy fakty naukowe uzasadniające nadzieje dydaktyki pokładane w tej filozofii. Co to jest neurodydaktyka?

Neurodydaktyka -- pedagogika XXI wieku, opierająca się na wiedzy (ze zrozumieniem) o budowie, funkcjach i integracji mózgu. Zajmuje się także wpływem stresu na różne typy pamięci, efektywność uczenia się i wreszcie na tworzeniu własnych stanów psychoemocjonalnych, które optymalizują przebieg uczenia się (Taraszkiewisz 2005).

8  Prosze wymienić chrakterystyczne elementy szkoły (procesu edukacji), które najwyraźniej zróżnicowały szkołę przed i po reformie oświaty w odniesieniu do nauczyciela oraz w odniesieniu do ucznia.

Nauczyciel -- był tylko wykonawcą realizującym szczegółowo opracowany program, który był mu narzucany i nie podlegał jego ocenie. Nie przygotowany do samodzielnego konstruowania programów nauczania. Rozliczany ze sposobu wykonania a nie za efekty swoich działań. Podmiot działań dydaktycznych.

Uczeń -- był przedmiotem działań nauczyciela. Traktowany jako tabula rasa, podlegał dydaktycznej ,,obróbce'' ze strony pedagogów, posługujących się standardowym zestawem ,,technologii''. Manipulowany tak, aby uzyskać absolwenta jak najbardziej zbliżonego do modelu wzorcowego, bez zwracania uwagi na jego indywidualność.

Szkoła ogólnie -- była: wiedza encyklopedyczna. Nadmiar wiedzy.

Nauczyciel -- teraz -- (I-III) może prowadzić zajęcia według jednego z programów zaproponowanych przez MEN lub opracować własny, autorski program nauczania. Program musi być zgodny z centralnie ustalonym minimum programowym oraz zaaprobowany przez radę pedagogiczną.

9  Podstawowe zmiany w strukturze (ustroju) szkolnej po reformie . Proszę przedstawić conajmniej te zmiany, które dotyczną nauczania na I i II poziomie.

Podstawówka I etap (I-III) -- zrezygnowano z podziału na lekcje, przerwy i przedmioty. Pozostawiono organizację zajęć nauczycielowi. Realizując program nauczania nauczyciel dostosowuje czas trwania zajęć, dobór treści programowych oraz sposób przeprowadzenia zajęć do możliwości i zainteresowań uczniów.

Podstawówka II etap (IV-VI) -- zrezygnowano podział na tradycyjne przedmioty, zastępując je tzw. ,,kształceniem blokowym''. Blok obejmuje od 2 do 4 tradycyjnych dyscyplin akademickich, np. ,,przyroda'' zawiera zagadnienia z biologii, geografii, chemii i fizyki. Wplecenie programów wychowawczych (wychowanie patriotyczne i obywatelskie, kultura informacyjna). Pod koniec klasy VI -- sprawdzian kompetencji. Niezależnie od wyniku wszyscy rozpoczynają naukę w gimnazjum.

Skrócono o 2 lata (do 6) czas nauki w szkole podstawowej i wprowadzono nowy typ szkoły -- gimnazjum -- w którym nauka trwa 3 lata. Szkoły ponadgimnazjalne: 3 letnie licea ogólnokształcące, 4 letnie technika, 2 lub 3 letnie szkoły zawodowe, nowy typ szkoły -- licea profilowane. Wprowadzono system egzaminów zewnętrznych, przeprowadzanych przez CKU. Przystąpienie do egzaminu jest warunkiem koniecznym ukończenia szkoły podstawowej i gimnazjum. Absolwenci liceów i techników przystępują do egzaminu maturalnego (tu zmianą jest typ matury). Absolwenci szkół zawodowych przystępują do zewnętrznych egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe. Egzaminy kończące szkoły kładą nacisk na stosowanie zdobytych umiejętności i rozumienie poleceń.

10  Co i dlaczego integrujemy? Proszę omówić co najmniej 3 zagadnienia

  1. nauczania i uczenia się
  2. nauczania i wychowania
  3. treści
  4. działań ucznia i nauczyciela
  5. zespołów uczniowskich
Integracja ma doprowadzić do syntezy wiedzy, jest drogą do przezwyciężenia izolacjonizmu przedmiotowego. Ma uczynić nauczanie i uczenie się bardziej wydajnym. Ma wyeliminować powtarzanie się tych samych wiadomości w różnych przedmiotach nauczania.

Integrujemy działania ucznia i nauczyciela bo tylko wówczas możliwe jest harmonijne rozwijanie się uczniów. Dobrą praktyką jest takie ukierunkowanie pracy nauczyciela, aby uczeń pracował jak najwięcej sam i przyswajał dzięki temu wiedzę łatwiej i szybciej. Służy temu używanie nowych metod nauczania i form pracy na lekcji, kiedy nauczyciel występuje nie tylko jako wszechwiedzący głoszący objawiane prawdy, ale jako przewodnik ucznia na trudnej drodze do poznania wiedzy.

Integrujemy treści - nauczanie treści powinno być realizowane kompleksowo, Nie należy budować wiedzy na schemacie płaskich naleśników.

11  Co Pani/Pan rozumie przez stwierdzenie ,,Od edukacji klasy do edukacji ucznia''? Proszę w trzech zdaniach omówić rolę testu diagnozy wstępnej w kontekście tego stwierdzenia

Dzisiejsza szkoła powinna poświęcić wiele uwagi podmiotowemu postrzeganiu ucznia. Należy zwrócić uwagę, że oprócz postrzegania klasy jako całości i stawiania przed wszystkimi jednakowych zadań należy poświęcić więcej uwagi każdemu pojedynczemu uczniowi. Na szczególną uwagę zasługują nie tylko uczniowie wybitnie zdolni i zainteresowani przedmiotem, ale również Ci którym uczenie się fizyki sprawia wyraźny kłopot. Ważne w tym kontekście jest też dostrzeganie szczególnych zainteresowań i zdolności uczniów i w miarę możliwości personalizacja (indywidualizacja) wymagań.

W kontekście tym szczególną uwagę należy zwrócić na test diagnozy wstępnej. Jego szczególna rola polega na sprawdzeniu wnoszonych przez ucznia wiadomości. Przy odpowiednim ułożeniu tego testu mamy okazję weryfikacji tego, co ucznia szczególnie interesuje. Test diagnozy wstępnej pozwala nam także na identyfikację wiedzy potocznej u uczniów, a także na poznanie typowych popełnianych przez nich błędów.

12  Proszę omówić metody poznawania świata stosowane w naukach przyrodniczych

Obserwacja, doświadczanie, sprawdzanie, tworzenie modeli, dyskusje

modele tworzymy w języku matematyki aby pokazać sukces poznawczy.

eksperyment -- jego elementem jest obserwacja. Może pokazywać zjawisko jakościowi, może weryfikować wiedzę potoczną, może uczuć, że zmysły nas zawodzą i jak sobie z tym radzić. Może sprawdzać model. Eksperyment myślowy, opis eksperymentów przełomowych oraz wielich eksperymentów fizyki współczesnej.

Rysunek -- ilustruje zjawiska i/lub objaśnia działanie przyrządu, działanie zestawu eksperymentalnego, objaśnia lub uzupełnia treść zadania.

13  Proszę podać nazwy co najmniej czterech inteligencji oraz podać przy każdej z wymienionych inteligencji, nazwiska osób, które posiadają (posiadały) typ inteligencji jako dominujący.

  1. logiczno--matematyczna -- Newton, Skłodowska--Curie, Hawking
  2. językowa -- Shakespeare
  3. przestrzenno--mechaniczna -- Michał Anioł
  4. muzyczna -- Mozart
  5. cielesno--ruchowa -- Morihei Ueshiba1, Muhhamad Ali
  6. interpersonalna (społeczna) -- Nelson Mandela, Mahatma Ghandi, królowa Elżbieta I
  7. intrapersonalna (samowiedza) -- Matka Teresa

14  Proszę w kilku zdaniach wykazać korelację między stwierdzeniami: typ inteligencji, rozwijanie inteligencji, edukacja ucznia a nie klasy, metody poznawania świata. Uwaga: dyskusja lub kula śniegowa

każdy typ inteligencji można rozwijać.

15  Prosze podać cele ogólne nauczania fizyki na III etapie nauczania. Co oznacza skrót określający to nauczanie ,,fizyka wokół nas''

Poznanie podstawowych pojęć i praw fizyki makroskopowej oraz ich roli w codziennym życiu. Poznanie podstawowych metod badawczych fizyki i ich zastosowań do wyjaśnienia i przewidywania obserwowanych zjawisk przyrodniczych.

16  Co to są cele operacyjne? Po co operacjonalizyjemy cele?

Jasno wyrażone, zamierzone osiągnięcia uczniów. Składają się z trzech czesci: czynności ucznia i ich treści, warunki, kryterium (ilościowe lub jakościowe).

Operacjonalizujemy cele aby sprawdzić czy uczeń wie, rozumie i umie. (aby dobrze nauczać oraz ewaluować)

17  Prosze podać przykład celów operacyjnych, dla których celem ogólnym będzie: Poznanie podstawowych praw opisujących przebieg zjawisk fizycznych i astronomicznych. Uwaga: Na początku należy wybrać (zaproponować) treści

Ziemia i jej miejsce we wszechświecie -- Ziemskie satelity (II klasa gimnazjum)

Cele operacyjne -- uczeń potrafi
  1. wymienić rodzaje satelitów (A)
  2. wyjaśnić przyczynę ruchu orbitalnego satelitów (B)
  3. zastosować związek pomiędzy prędkością, promieniem orbity i okresem obiegu po orbicie do rozwiązywania zadań (C)
  4. podać określenie I. prędkości kosmicznej oraz wzór ją opisujący (A)
  5. interpretować wzór opisujący I. prędkość kosmiczną (B)
  6. wyjaśnić określenie ,,stacjonarny'' w odniesieniu do sztucznego satelity (B)
  7. potrafi odróżnić wysokość nad powieżchnią ziemi od promienia orbity (A)

18  Co to jest podstawa programowa? Prosze omówić funkcję jaką spełnia podstawa programowa. Jakiej rangi dokumentem jest podstawa programowa?

Podstawa programowa -- akt prawny, ustalany przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, regulujący działania edukacyjne oraz wyznaczający kierunki pracy nad koncepcją edukacji w danej szkole. Umożliwia powstawanie różnych szkolnych i ogólnopolskich programów nauczania, pozostawiając jednak dużą swobodę nauczycielowi w zakresie sposobu realizacji i uzyskiwania założonych osiągnięć.Stanowi punkt wyjścia do opracowania programów nauczania poszczególnych przedmiotów, bloków przedmiotowych lub programów edukacyjnych, a także programów wychowawczych.

Podstawy programowe określają cele i zadania kształcenia szkolnego, podkreślając, że nauczanie ma sprzyjać rozwojowi ucznia, a nie ograniczać się do realizacji materiału. Zawierają kanon podstawowych treści nauczania -- precyzują, jakie umiejętności powinien opanować uczeń w trakcie kształcenia, wskazują, jakim postawom powinno sprzyjać nauczanie i wychowanie w szkole.

19  Co, z punktu widzenia neurodydaktyki, znaczy:

  1. Wiem -- wiedzieć -- wytworzyć w umyśle ślad pamięciowy, który jest odwzorowaniem danego przedmiotu, pojęcia lub zjawiska. Jeśli ślad jest bardzo słabo związany z innymi śladami (nie występują socjacje), człowiek posiadł wiedzę bez jej zrozumienia, a więc bez umiejętności zastosowania jej w praktyce
  2. Rozumiem -- rozumieć -- wytworzyć w sowim umyśle wewnętrzny model tego czegoś. Oznacza to, żę poszczególne ślady pamięciowe są ze sobą powiązane i tworzą model rzeczywistości (nie musi być jeden, może być więcej komplementarnych modeli). Na ogół poziom rozumienia można sprawdzić dopiero wówczas, gdy się chce ,,rozumiane'' zagadnienie wyjaśnić innym
  3. Umię (potrafię) -- umieć -- jeśli nagromadzona wiedza pozwala na budowanie nowych modeli rzeczywistości oraz weryfikację posiadanych można uważać, że uczeń umie stosować swoją wiedzę do rozwiązywania problemów.

20  Co znaczy taksonomia? Proszę w kilku zdaniach omówić taksonomię Niemierki. Prosze podać przykłądy czasowników służących hiererchizacji ABC(D) celów wg tej taksonomii.

nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów).

Taksonomia Niemierki -- ponadprzedmiotowa, neutralna terminologia. Klasyfikuje wiadomości (A. zapamiętane, B. zrozumiane) i umiejętności (C. stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych, D. stosowanie wiadomości w sytuacjach nietypowych (problemowych)).

czasowniki -- umie, potrafi, pamięta, potrafi podać, umie wymienić, itp

21  Co to jest ewaluacja?

Ewaluacja -- zbieranie, analiza, interpretacja i formułowanie opinii co do natury, znaczenia i wartości tego, co jest oceniane; planowy proces zbierania, analizowania i wartościowania informacji użytecznych w celu ulepszenia działań; badanie i wartościowanie procesów i ich wyników w celu uzyskania nad nimi większej kontroli.

Ewaluacja -- proces zmierzający do stwierdzenia w jakim stopniu założone cele edukacyjne są rzeczywiście realizowane (Tyler 1950)

22  Prosze podać, jaką rolę pełni ocena szkolna? Co i dlaczego oceniamy?

Ocena szkolna -- informacja o wyniku kształcenia, zawierająca stopień szkolny z komentarzem dydaktycznym (Ochenduszko 1998), a przede wszystkim same zdana (sądy) wartościujące kogoś lub coś, tj. oceniające szkolne osiągnięcia, warunki uczenia się i jego przebieg.

23  Proszę omówić rolę samooceny

Samoocena -- postawa wobec siebie, zwłaszcza wobec własnych możliwości oraz innych cech wartościowych społecznie. W zależności od subiektywnej oceny i emocjonalnego stosunku do własnych cech, samoocena jest pozytywna lub negatywna. (...) Z poziomem samooceny związana jest jej chwijność lub stabilność, cechy odnoszące się do stponia zmian w poziomie samooceny pod wpływem doraźnych sukcesów lub porażek. (...) Wpływa na nastrój oraz wywiera silny wpływ na pewien zakres zachowań społecznych. Podstawą samooceny jest samowiedza. Dwa rodzaje podstaw: samoakceptacja i samoodtrącenie. Samoakceptację określa się jako postawę nacechowaną wiarą, zufaniem i zdrowym szacunkiem dla samego siebie. Postawa taka sprawia, że jednostka może wykonywać i realizować swoje potencjalne możliwości, a także potrafi skorygować swoje zachowanie pod wpływem innych. Osoby, które akceptują siebie, mają pozytywne mniemanie o sobie i dobre samopoczucie. Przez samoodtrącenie rozumie się postawę wobec siebie łączącą się z przeżywaniem poczucia krzywdy, poczucia winy, poczucia niższości albo innych doznań związanych z pretensją i żalem do siebie. Osoba taka nie docenia własnych sukcesów, a przecenia porażki. Dąży do poniżenia siebie, czasem wręcz siebie nienawidzi. Samoocena może być: zawyżona i prawidłowa, zawyżona i nieprawidłowa, zaniżona i prawidłowa, zaniżona i nieprawidłowa.

24  Czym jest poziom wymagań? Proszę podać schemat planowania wymagań w zakresie realizacji celu (celów)

Poziom wymagań -- co jest potrzebne do ,,zaliczenia'' na dany poziom wg taksonomii Niemierki (dst, db, bdb)

25  Co znaczy słowo standard? Co to są standardy wymagań szkolnych? Prosze napisać, w jakim celu tworzymy standardy wymagań szkolnych

Standard -- wspólnie ustalone kryterium, które określa powszechne, zwykle najbardziej pożądane cechy czegoś.

Standardy wymagań szkolnych -- szczegółowe opisy osiągnięć uczniów lub rozwiązań organizacyjnych. Są ustaloną i ogłoszoną przez MEN normą wiedzy i umiejętności oczekiwaną przez absolwentów na odpowiednim etapie edukacji w danym typie szkoły,

w jakim celu? -- podanie kryteriów i wskaźników działania (jakościowych bądź ilościowych)

26  Prosze podać najważniejsze wg Pani/Pana opinii, kompetecje nauczyciela (proszę wymienieć i omówić chociaż trzy)

  1. wzór przywódcy na terenie szkoły i środowiska
  2. posiada aktualną wiedzę w swoim przedmiocie i potrafi ją zastosować w innych dyscyplinach
  3. właściwie planuje proces uczenia się uczniów
  4. tworzy przyjazny klimat uczenia się uczniów
  5. nauczyciel stosuje właściwe (zgodne z najnowszymi osiągnięciami psychologii i neurodydaktyki) metody nauczania
  6. ocenia osiągnięcia ucznia i informuje go i jego rodziców o wynikach
  7. nauczyciel poddaje ewaluacji (sprawdzaniu i ocenianiu) proces nauczania i uczenia się
  8. tworzy plan własnego rozwoju zawodowego
  9. HMMMMM A MOŻE TO CO NIŻEJ?
  10. zna psychologię rozwojową i wychowawczą
  11. posługuje się psychologią różnicującą -- rozumie, ze może osiągnąć założóne efekty różnicując zadania dla konkretnych uczniów
  12. doprowadza ucznia do stanu zapewniającego spójność jego wiedzym a także spójność wewnętrzną obrazu jego osoby, żyjącej w harmonii z otaczającym środowiskiem.

27  Proszę podać swoje oczekiwania wobec materiałów edukacyjnych (zgodnie z kryteriami ich wyboru)

  1. obiektywny i bez błędów merytorycznych
  2. kształtuje operowanie informacjami i efektywne nimi się posługiwanie
  3. jest poprawny językowo
  4. motywuje do dalszego uczenia się (wzbudza ciekawość ucznia, motywuje go do samodzielnego poszukiwania materiałów rozszerzających)
  5. odpowiada warunkom szkolnym do realizacji zawartego w nim programu
1
bo zapamiętam...
This document was translated from LATEX by H EVEA.
Przypominam, że materiały te udostępnione zostały na zasadzie licencji CC: Uznanie Autorstwa - Użycie niekomercyjne - Na tych samych warunkach. Autorzy: Łukasz (frogu) Proszek i Piotr (earle) Kiebasiński